Uitgangspunten en doel van 'Wereldlesidee'

We willen met de uitgewerkte lessen de leerkracht zoveel mogelijk ontlasten. Lesvoorbereiding, lesdoelen, eindtermen, lesmateriaal en nodige achtergrondinfo zijn daarom zo nauwkeurig mogelijk uitgeschreven.

Tegelijk blijft er een ruime flexibele toepassing en persoonlijke uitwerking mogelijk. Door de indeling in 5 vaste rubrieken kan de leerkracht elk onderdeel aanpassen aan de specifieke klassituatie.

Omdat elke klassituatie anders is, kan één bepaalde aanpak of les nooit worden aangeprezen. De leerkracht is immers zelf expert in eigen klas en is het best geplaatst om de les in te schatten. Daarom raden we elke leerkracht aan om ook de aansluitende lagere en/of hogere graad te bekijken. Misschien sluit die beter aan bij de klassituatie. Tegelijk bestaat de mogelijkheid tot uitbreiding door te kijken naar complementaire lesideeën of naar het overige aanbod van Djapo.

Toelichting bij het concept

Elk wereldlesidee is opgedeeld in 5 vaste lesonderdelen. Deze opdeling is gebaseerd op de 5 competentiedomeinen van het ENSI-CSCT-raamwerk (1):

• kennis
• systeemdenken
• emoties
• waarden
• actie

Deze competentiedomeinen komen in elke les van 'Wereldlesidee' terug. Hoewel ze expliciet de lessen structureren, zijn ze in de praktijk niet van elkaar te scheiden.

Wereldlesdeel 1: de verwondering

Om een zo groot mogelijke betrokkenheid van de leerlingen te bekomen, begint elke les met een prikkeling. Deze zit telkens verscholen in een verhaal, een e-mail, een foto, een geheimzinnige gebeurtenis, een raadsel, ... (emoties).

Wereldlesdeel 2: de kennis

De complexiteit van de samenleving vergt zoveel kennis dat louter kennisoverdracht niet mogelijk is. In dit lesdeel gaan we uit van het emancipatorische model, waarin de leerling in een open leerproces zelf op zoek gaat naar kennis.
In dit model staat het systeemdenken centraal. Dit moet de leerling in staat stellen om verbanden te leggen tussen sociale, economische en ecologische dimensies. Methodieken als mindmaps, gedragspatroongrafieken, relatiecirkels, ... werden met dit doel gebruikt. Ook moedigen we groepswerk aan, zodat de leerlingen tijdens hun proces op elkaar een beroep moeten doen.
Tijdens dit lesdeel voorzien we ook veel ruimte voor gesprek. Tijdens de gesprekken kunnen leerlingen hun mening geven (waarden) en hun gevoelens ventileren, maar ook hun eigen leerproces richting geven. Niet de zoektocht naar de 'waarheid' staat hier centraal, eerder de zoektocht naar verbanden en het onderkennen van verschillende 'waarheden'.

Wereldlesdeel 3: filosoferen

Het lesdeel 'filosoferen' verschaft ruimte om de thematiek los te laten en die vanuit een ander perspectief te bekijken. Hier krijgt de leerling extra ruimte om zijn eigen visie op de samenleving verder te ontwikkelen.

Wereldlesdeel 4: actie

Het leerproces mondt best niet uit in ontmoedigende conclusies. Daarom is het wenselijk dat de leerkracht het actie-deel van naderbij bekijkt. Zo kan de leerkracht de opgedane kennis en inzichten bij de leerlingen gebruiken om met de hele klas tot actie over te gaan.
Dit versterkt het gevoel en het inzicht bij de leerlingen zelf een impact te hebben op de wereld. Dat verhoogt hun motivatie én consolideert ook het leerproces. Belangrijk in dit lesonderdeel is dat de leerlingen zelf ontwerper zijn van de actie. We geven suggesties maar het zijn de leerlingen die de invulling eraan geven. Daarbij vertrekken ze van hun opgedane kennis en inzichten, en de gevoelens en waarden die naar boven kwamen.

Wereldlesdeel 5: reflectie

In elke les voorzien we extra aandacht en tijd voor het ventileren van gevoelens. Het is als even op adem komen na de intensiteit van het hele leerproces.

Aandacht voor welbevinden en betrokkenheid: de werkvormen

De actieve rol die de leerlingen binnen 'Wereldlesidee' krijgen toebedeeld, vereist van hen een grote motivatie. Om hun welbevinden en de betrokkenheid te verhogen, maken we in elke les gebruik van ervaringsgerichte werkvormen. Deze stellen zoveel mogelijk de leerling centraal, nodigen uit om van elkaar te leren en om samen actief op zoek te gaan naar inzichten. Zo worden de leerlingen zelf auteur van hun eigen leerproces.

Wereldlesidee en haar plaats binnen EDO en mondiale vorming

Djapo streeft ernaar dat kinderen in het onderwijs de competenties meekrijgen van een solidaire wereldburger. Onder educatie solidair wereldburgerschap verstaan we:
De educatie die kinderen de kennis, vaardigheden en houdingen bijbrengt van een solidair wereldburger. Een solidair wereldburger is zich bewust van de ruimere wereld en kent er zijn eigen rol in. Hij respecteert waarden en diversiteit, weet hoe de wereld werkt en is verontwaardigd over sociale ongelijkheid. Hij participeert in de samenleving op verschillende niveaus, van het lokale tot het internationale. Hij is bereid en in de mogelijkheid om actie te ondernemen om van de wereld een rechtvaardige en duurzame plek te maken. Hij neemt verantwoordelijkheid voor zijn eigen acties.
(Definitie uit: Education for Global Citizenship, a guide for schools, Oxfam, 2006)

EDO (Eductatie voor Duurzame Ontwikkeling) en burgerschapsvorming delen dezelfde uitgangspunten: "In die betekenis kunnen we EDO plaatsen onder de overkoepelende educatie 'opvoeden tot wereldburgerschap'." (2).

(1) "Duurzame ontwikkeling. Hoe integreren in het onderwijs", W. Sleurs, V. De Smet, V. Gaeremynck. Uitgeverij De Boeck, 2008
(2) idem,  citaat, p 128